in

Prerada opasnog otpada u naseljima je TEMPIRANA BOMBA, najugroženiji deca i trudnice, posledice mogu da budu FATALNE

Opasan otpad i njegovo tretiranje predstavljaju veliki rizik za zdravlje ljudi jer štetne materije, koje završavaju u vazduhu, vodi, zemljištu, mogu da dovedu do neplodnosti, kancera, srčanih i moždanih udara, trajnog oštećenja pluća ali i da se odraze na IQ kod dece.

To su pokazale brojne svetske studije ali i praksa lekara koji upozoravaju na ove posledice i zato smatraju da je nedopustivo da se dozvole za rad ovih postrojenja izdaju bez njihovog mišljenja. Ovo tim pre što je u Srbiji prisutna praksa da se opasan otpad prerađuje u naseljenim mestima, što je po evropskim standardima, nedopustivo, odnosno lokacija na kojoj se to radi ne sme da bude na zaštićenom prirodnom dobru, u blizini naselja, izvorišta, njiva.

Zbog toga je neke lekare sa kojima smo kontaktirali, uznemirilo je da se to radi u Rakovici, na 50 metara od stambenih objekata i da je i Topčiderska reka deo prostora za tretman otpada. Zato smatraju da zakonsku proceduru za izdavanje dozvola država mora da pooštri, odnosno da sastavni deo dokumentacije za izdavanja dozvole za rad, moraju da budu i mišljenja lekara odnosno studije o proceni na uticaj zdravlja.

Za doktorku Tatjanu Radosavljević, pulmologa, to je neminovnost jer u protivnom preti opasnost da se ugrozi zdravlje stanovništva.

– Za izdavanje dozvola za tretman opasnog otpada se ne pitaju lekari, a morali bi već ekolozi. Ne sporim njihovu stručnost, ali to nije dobra praksa jer je jasno da se tretmanom opasnog otpada ispuštaju otrovni toksini, poput azota, oksida, sumpordioksid i drugih štetnih materija. Tim isparenjem se stvaraju PM 10 i PM 25 čestice, nevidljive ubice iz vazduha, koje preko disajnih organa dospevaju u organizam i izazivaju trajna oštećenja. To se pre svega odnosi na pluća, odnosno javljaju se hronično opstruktivne bolesti, a putem krvi idu čak i do srca, koje oštećuju, ali i mozga, a ako ste dugo izloženi tom uticaju, može da dođe i do Alchajmerove bolesti. Da ne govorim o štetnim uticajima na zdravlje dece, trudnica i drugih osetljivih kategorija. I u nekim evropskim zemljama nisu potrebne studije lekara o uticaju opasnog otpada, ali su tamo oštro definisani ekološki standardi i kontrole njihove primene – kaže Radosavljević.

Upravo ti standardi i kontrola su u Srbiji mrtvo slovo na papiru, tvrde građani Rakovice, zbog čega je njihovo zdravlje sve ugroženije.

– Republička inspekcija je utvrdila kao nezakonito postupanje firme koja koristi postrojenja “21. maj” u našem naselju jer u 2017. godini nisu uzrokovali i analizirali otpadne vode iz separatora za tretman koje se izlivaju u Topčidersku reku. Nisu sproveli ni praćenje emisija zagađujućih materija u vazduhu. Država mora da proveri šta se dešava sa zdravljem ljudi koji žive u blizini ove firme – navodi građani iz Rakovice.

Prim. dr Branislava Matić Savićević iz Centra za higijenu i humanu ekologiju Instituta “Batut” navodi da su posledice često nepovratne i vidljive tek nakon niza godina.

– Najosetljivije grupe su trudnice, mlade devojke u reproduktivnom periodu i deca do pet godina. Dokazano je da deca uzrasta do pet godina apsorbuju daleko veći procenat teških metala, od profesionalno izloženih odraslih ljudi. To znači da se oni na što efikasniji način moraju izolovati od izvora zagađujućih materija – kaže Savićević.

Alarm za vazduh

Iako se produkcija opasnog otpada povećava iz godine u godinu, u Srbiji ne postoji veliki broj naučnih studija o njihovom uticaju na zdravlje stanovništva.

– Relevantnih domaćih istraživanja gotovo da nema, ali one međunarodne u kojima se nalaze procene i za Srbiju, alarmantne su. Evropska agencija za zaštitu životne sredine je u svom izveštaju o kvalitetu vazduha u 2017. godini procenila da u Srbiji najmanje 10.000 ljudi ne doživi očekivanu starosnu dob jer udiše vazduh koji je prekomerno zagađen – navodi se u izveštaju Fiskalnog saveta o ekologiji.

Video: ANKETA Beograđani o zagađenju vazduha