in

Da li znate da je pre 90 godina u Beogradu živela GRUPA MONGOLA? I da je baš po njima jedno NASELJE DOBILO IME

Posle Prvog svetskog rata Beograd je postao etnički bogatiji i raznolikiji, bio je jedini grad u Evropi koji je imao budistički hram, važio je za gostuljubiv grad prema inostranim izbeglicama, a svoje ime tada je dobio i – Konjarnik. Sve ovo se desilo zbog jednog naroda – mongolskih Kalmika.

Nakon Oktobarske revolucije mnoge pristalice Romanovih bile su prinuđene da se sklone od komunista negde van Rusije. Jedna od gostoljubivijih destinacija za ove ljude bila je svakako i Srbija. Tako se krajem 1920. godine u Beograd doseljava i grupa Kalmika.

Foto: Screenshot / screenshot

Kalmički hram nekada

Kalmici su bili mongolski narod koji je uglavnom naseljavao donji tok Volge. Bili su poznati kao vrsni odgajivači konja. Na prostor današnjeg Malog Mokrog Luga doselilo se oko 200-300 kosookih porodica koje je lokalno stanovništvo nazivalo “Kinezima”.

Na početku, kao emigranti živeli su veoma skromno, a među njima nije bilo ni mnogo istaknutih ljudi. Svedočanstva kažu da su njihovi muškarci dugo nosili pohabane unifome ruske carske vojske jer nisu imali preobuku. Ipak, tadašnji inustrijalac, Miloš Jaćimović, vlasnik fabrike koja je proizvodila ciglu zaposlio je većinu Kalmika i dao im je na korišćenje parče zemlje u blizini fabrike. Kalmici su tu ubrzo napravili svoje naselje. Tu je niklo nekoliko prizemnih kuća od cigle koju im je Jaćimović dao. Kuće su obično delile dve ili tri kalmičke porodice, živeli su u veoma skromnim uslovima, ali bar su imali svoj krov nad glavom te su mogli da se isele iz iznajmljenih kuća.

U naselju je uskoro nikla i budistička pagoda. Za izgradnju hrama ponovo je pomogao Miloš Jaćimović u cigli, ali je donaciju dala i kneginja Jelena Karađorđević, starija sestra kralja Aleksandra I, kao i opština. Preuređena zgrada njihovog hrama postoji i danas u Budvanskoj ulici.

Sredinom tridesetih godina prošlog veka neki od njih su skupili dovoljno novca da se osamostale i nastave da se bave onim u čemu su bili najbolji – uzgojem konja. Tako neki od Kalmika kupuju konje i čuvaju ih na obližnjim livada na kojima će kasnije nastati Konjarnik. Ovo beogradsko naselje duguje naziv Kalmicima i njihovim konjima.

Većina njih se iz Beograda odselila početkom ili tokom Drugog svetskog rata. Iako su u Sovjetskom savezu bili amnestirani i mogli da se vrate u svoju dedovinu nikada to nisu učinili. Beogradski Kalmici su se raselili po Evropi, ali i Sjedinjenim Američkim Državama. Ipak ostalo je nekoliko njihovih potomaka ovde, s obzirom na to da je zabeleženo nekoliko mešanih brakova između Kalmika i Srba što, takođe, govori u prilog čuvenoj srpskoj gostoprimljivosti.

Najstariji Beograđani još pričaju o Kalmicima

Neki od najstarijih stanovnika Budvanske ulice pamte kako su se kao deca igrali sa decom “Kineza”, neki ih znaju po pričama svojih baka i deka, a neki se sa nostalgijom sećaju kako je njihov hram bio lep dok nije delimično porušen i napušten.

– Evo, na ovom mestu sam se kao dete rvao sa Kinezima. Oko rata su došli Kalmici u Beograd, a mi smo ih lepo dočekali i provodili vreme sa njima – pričao je Bogoljub Nastasijević, jedan od najstarijih stanovnika Budvanske ulice.

Osim što svi žive u istoj ulici, stanovnici Budvanske ulice dele i lepe uspomene na ovaj mongolski narod koji je više od 20 godina naseljavao našu prestonicu.

Nekada budistički hram danas oronula zgrada u Učiteljskom naselju

Foto: Vladimir Živojinović / RAS Srbija

Nekada budistički hram danas oronula zgrada u Učiteljskom naselju

– Baba mi je pričala kako su tu živeli mongolski narodi. Po njenoj priči bili su dobri ljudi i lepo su živeli sa nama, u slozi. Baba je živela u vreme Prvog svetskog rata, kada je na tom mestu bio budistički hram – rekao je Milorad Nikolić, koji je rođen u komšiluku nekadašnje crkve.

Dva kalmička studenta na univerzitetu

Među njima gotovo da i nije bilo intelektualaca, osim lekara i dvojice studenata na Beogradskom univerzitetu (na Građevinskom fakultetu i na Odseku za filozofiju). Ipak uspeli su da ostave našoj prestonici i jedan kulturni i naučni trag.

Knjiga o Džingis-kanu i njegovom nasledstvu koju je 1929. godine objavo dr Erenžena Hara-Davana, beogradski Kalmik, predstavlja jedinstveno intelektualno dostignuće ovog malog naroda.

Delo ima podnaslov “Kulturnoistorijski opis mongolske imperije od 12. do 14. veka” i posvećeno je 700. godišnjici Džingis-kanove smrti. Autor je u njemu opisao početke i ekspanziju mongolske države, a posebnu pažnju je posvetio mongolskoj okupaciji Rusije i Balkana i dokazivao da je ona donela i niz pozitivnih posledica. Knjiga je probudila interesovanje u međunarodnim stručnim krugovima, a autor je već pre njenog štampanja, januara 1928, na Beogradskom univerzitetu pripremio predavanje “Džingis-kan i mongolski prodor u Evropu”.

Video: Pokojnik koji je pobedio u konjskoj trci